Oświetlenie pomieszczeń pracy

Kategoria: Warunki pracy
Data: 16-08-2013 r.

Niedostateczne oświetlenie pomieszczeń pracy umożliwia wprawdzie orientację oraz różne działania, jednak wymaga zwiększonego wysiłku wzrokowego i może być przyczyną zmęczenia oczu oraz zmęczenia nerwowego.

W pomieszczeniach pracy stałej należy zapewnić oświetlenie dzienne. Możliwe jest również oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli:

  • oświetlenie światłem dziennym jest niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji,
  • jest ono uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tych pomieszczeń w obiekcie podziemnym lub części budynku pozbawionej oświetlenia naturalnego,
  • w przypadku pomieszczeń będących miejscami pracy stałej dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym zostanie uzyskana zgoda właściwego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydana w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Pomieszczenia pracy mogą być oświetlone światłem dziennym przez:

  • świetliki dachowe (oświetlenie górne),
  • okna umieszczone w ścianach bocznych pomieszczeń (oświetlenie boczne),
  • świetliki dachowe i okna (oświetlenie mieszane).

Najlepszym oświetleniem naturalnym jest oświetlenie górne (świetliki dachowe), gdyż zapewnia równomierne oświetlenie całej powierzchni pomieszczenia.

W pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1 do 8. Natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie naturalne jest wymagane ze względu na przeznaczenie – powinien on wynosić co najmniej 1 do 12.

W praktyce należy zwracać szczególną uwagę na utrzymanie we właściwym stanie powierzchni oszklonych w firmie. Chodzi tu o to, aby:

  • okna, świetliki i naświetla w pomieszczeniach pracy o dużej wilgotności powietrza były wykonane w sposób zabezpieczający skraplanie się w nich pary wodnej (w przypadku szczególnie dużego zaparowania pomieszczenia i możliwości spadania kropel wody na stanowisko pracy trzeba zainstalować rynienki lub inne urządzenia odprowadzające wodę z okien, świetlików i naświetli),
  • szyby w oknach i świetlikach były czyste oraz przepuszczały dostateczną ilość światła (do umycia okien i świetlików powinien być zapewniony dogodny oraz bezpieczny dostęp, okna w budynku wysokościowym – na kondygnacjach położonych powyżej 55 m nad terenem powinny mieć zabezpieczenia uniemożliwiające ich otwarcie przez osoby do tego niepowołane),
  • okna i świetliki były wyposażone w odpowiednie urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy (np. zasłony, żaluzje, rolety),
  • okna i świetliki przeznaczone do wietrzenia pomieszczeń były wyposażone w urządzenia pozwalające na otwieranie ich w łatwy i bezpieczny sposób z poziomu podłogi oraz ustawienie części otwieranych w pożądanym położeniu (np. przez system dźwigni uruchamianych z poziomu podłogi).

Niezależnie od oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polską Normą PN-EN 12464-1:2012 - Światło i oświetlenie – Oświetlenie miejsc pracy – Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach.

Prawidłowe sztuczne oświetlenie pomieszczeń pracy wymaga w szczególności właściwego doboru lamp i opraw oraz odpowiedniej ich liczby, mocy, rozmieszczenia i wysokości zawieszenia, tak aby:

  • uzyskać dostateczne natężenie oświetlenia,
  • zachować równomierność oświetlenia w różnych miejscach i czasie,
  • źródła światła nie oślepiały (należy ograniczyć olśnienie),
  • cienie nie utrudniały widoczności,
  • barwa światła i stopień zniekształcenia barw był odpowiedni,
  • uzyskać pożądany rozkład luminacji,
  • uzyskać odpowiedni stopień zabezpieczenia opraw przed oddziaływaniem środowiska.

Spełnienie tych warunków zależy nie tylko od dobrego zaprojektowania instalacji oświetleniowej, ale w dużym stopniu od odpowiedniej konserwacji urządzeń i pomieszczeń.

Ponadto z upływem czasu jakość oświetlenia stale się pogarsza wskutek starzenia się źródeł światła, a w tym też ciemnienia baniek szklanych, zabrudzeń opraw, lamp, ścian i sufitów.

Założenie podczas wymiany nieodpowiednich żarówek o mniejszej mocy jest częstym powodem pogorszenia się jakości oświetlenia.

Natężenie oświetlenia mierzone jest w luksach (lx). Jest ono jednym z podstawowych kryteriów oceny oświetlenia elektrycznego.

Trzeba pamiętać, że złe oświetlenie pomieszczeń pracy może być przyczyną wypadków – ludzie mogą nie zauważać zagrożenia lub nie doceniać jego niebezpieczeństwa.

Jerzy Wroński, specjalista i rzeczoznawca ds. bhp, były zastępca Głównego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy




Zobacz także:

Opinie czytelników

Dodawanie komentarzy tylko dla zalogowanych użytkowników

Polecane artykuły

Zobacz także

Protokół powypadkowy – wzór dokumentu

pobierz

Zasady BHP elektryka

pobierz

Statystyczna karta wypadków – wzór dokumentu

pobierz

Rejestr wypadków przy pracy – wzór dokumentu

pobierz

Polecamy

1284