Skutki podatkowe zaciągnięcia kredytu/pożyczki w ramach prowadzonej działalności

Kategoria: CIT
Data: 19-10-2015 r.

Spółka planuje pozyskać dodatkowe środki finansowe na działalność. W tym celu rozważa możliwość wzięcia pożyczki od osoby fizycznej bądź zaciągnięcie kredytu w banku. Spółka zastanawia się nad skutkami podatkowymi zaciągnięcia pożyczki/kredytu. Kiedy odsetki od kredytu/pożyczki mogą być kosztem podatkowym? Jak rozliczyć skapitalizowane odsetki? Czy w sytuacji gdy kredyt/pożyczka jest waloryzowany walutą obcą, spłata części kapitałowej takiego kredytu może skutkować powstaniem przychodów lub kosztów podatkowych u zaciągającego kredyt/pożyczkę? Czy od umowy pożyczki należny jest podatek od czynności cywilnoprawnych?

Kredyt a pożyczka

Kredyt i pożyczka ma podobne zadanie finansowe, a jednak to nie to samo. Kredyt to pojęcie z zakresu prawa bankowego i procedura ubiegania się o kredyt realizowana jest w oparciu o prawo bankowe. Umowa kredytu, pod groźbą jej nieważności, musi być sporządzona na piśmie i zawierać podstawowe informacje odnośnie wysokości kredytu, zasad i terminu spłaty, oprocentowania, a także przeznaczenia środków. Natomiast pożyczka jest umową regulowaną przepisami kodeksu cywilnego. Stroną w umowie pożyczki może być bank, ale również firma i osoba fizyczna. Umowa pożyczki może być zawarta w dowolnej formie, jednak umowa pożyczki, której wartość przenosi więcej niż 500 zł powinna być sporządzona w formie pisemnej dla celów dowodowych. W umowie pożyczki powinny być zatem zawarte jej standardowe elementy: kwota pożyczki, wysokość jej oprocentowania, warunki i termin spłaty. Instytucje udzielające pożyczki dowolnie ustalają wymogi względem potencjalnych pożyczkobiorców. Co do zasady, pożyczkobiorca nie jest zobowiązany do przedstawienia pożyczkodawcy celu na jaki chce przeznaczyć środki, a także nie musi udokumentować swojej zdolności spłaty pożyczki. Jednak, stosunkowo wysokie ryzyko uzyskania spłaty pożyczki wraz z odsetkami, pożyczkodawcy rekompensują sobie wysokim oprocentowaniem udzielanych pożyczek oraz stosunkowo krótkim okresem, na który udzielają pożyczki. W przypadku rezygnacji z umowy pożyczki, a także sporu pomiędzy stronami umowy pożyczki nie daje ochrony prawo bankowe, a swoich praw można dochodzić tylko na własną rękę przed sądem. W konsekwencji, zaciągnięcie kredytu gotówkowego jest bezpieczniejsze niż zaciągnięcie pożyczki. Jednak pożyczka zapewnia zdecydowanie szybszy dopływ gotówki niż kredyt i pozwala uniknąć wielu formalności. A zatem, wybór formy dofinansowania spółki poprzez pożyczkę bądź kredyt zależy od wielu czynników, a przede wszystkim od kwoty którą potrzebuje i celu na który chce ją pozyskać.

Odsetki od kredytu/pożyczki mogą być kosztem uzyskania przychodów

Kwota zaciągniętego kredytu/pożyczki jest dla kredytobiorcy/pożyczkobiorcy neutralna podatkowo ponieważ tę kwotę spółka musi zwrócić kredytodawcy/pożyczkodawcy. W przypadku spłaty kredytu/pożyczki zwrócony kapitał nie będzie dla spółki kosztem uzyskania przychodów. Wynika to jednoznacznie z art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawy o CIT), zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na spłatę pożyczek (kredytów). Kosztem uzyskania przychodów mogą być natomiast odsetki, czyli wynagrodzenie za używanie cudzych pieniędzy, a także opłaty i prowizje bankowe oraz wydatki związane z zabezpieczeniem kredytu. Koszt podatkowy stanowią jednak opłaty, związane z kredytem/pożyczka, a więc przede wszystkim odsetki, a także opłaty i prowizje bankowe oraz wydatki związane z zabezpieczeniem kredytu. Aby spółka mogła ująć kwotę odsetek w kosztach podatkowych, muszą zostać spełnione następujące warunki: (1) środki z kredytu muszą zostać wykorzystane dla celów działalności gospodarczej spółki; (2) całe zobowiązanie musi być właściwie udokumentowane; (3) odsetki muszą być zapłacone. Zatem odsetki od zaciągniętego kredytu bądź pożyczki dla podmiotu zaciągającego kredyt/pożyczkę na prowadzenie działalności mogą być kosztem uzyskania przychodów w rozumieniu prawa podatkowego, jednak tylko odsetki zapłacone. Wynika to również z przepisów podatkowych, bowiem zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz niezapłaconych zobowiązań albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów).

Odsetki od pożyczki/kredytu stanowią koszt podatkowy dla kredytobiorcy/pożyczkobiorcy jeśli zostały zapłacone na rzecz kredytodawcy/pożyczkodawcy. Nie mogą więc być kosztem podatkowym odsetki naliczone a niezapłacone bądź odsetki umorzone.

Moment zaliczenia odsetek do kosztów podatkowych

Moment rozliczenia przez spółkę zapłaconych odsetek od pozyskanych środków w kosztach podatkowych zależy od tego, co jest finansowane ze środków uzyskanych z kredytu/pożyczki. Za koszty uzyskania przychodów nie uważa się naliczonych, lecz niezapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów). A zatem, odsetki stają się kosztem okresu rozliczeniowego, w którym je zapłacono, a nie okresu, za który zostały naliczone. Taka zasada ma jednak zastosowanie do odsetek, które nie zwiększają kosztów inwestycji w okresie ich realizacji. Nie uważa się bowiem za koszty uzyskania przychodów: odsetek, prowizji i różnic kursowych od kredytów/pożyczek w okresie realizacji inwestycji (art. 16 ust. 1 pkt 12 ustawa o CIT). Odsetki od kredytu/pożyczki zaciągniętego na realizację inwestycji np. budowę hali produkcyjnej, naliczone do dnia przekazania tego składnika majątku (środka trwałego w spółce) do używania powiększają jego wartość początkową i są kosztem podatkowym w sposób pośredni poprzez odpisy amortyzacyjne dokonywane od tego składnika majątku.

Kredyt/pożyczka zaciągnięte na inwestycję

Spółka poprzez zwłokę w spłacie odsetek od pożyczki/kredytu na działalność nie może wpłynąć na ich korzystniejsze rozliczenie, tj. bezpośrednio w kosztach, bowiem na zaliczenie tych odsetek do wartości początkowej środka trwałego bądź bezpośrednio do kosztów, bądź pośrednio w formie odpisów amortyzacyjnych, nie ma wpływu data uiszczenia tych odsetek, lecz okres, za jaki zostały one naliczone. Jeśli przysługują one za okres, w którym inwestycja była w toku to nie mogą być te odsetki zaliczone bezpośrednio do kosztów podatkowych, ale są one elementem wartości składnika majątku (środka trwałego) podlegającego amortyzacji.

Odsetki naliczone po dniu przekazania składnika majątku (środka trwałego) do używania są rozliczane bezpośrednio w kosztach podatkowych w dacie ich zapłaty.

Kredyt denominowany

W przypadku gdy kredyt/pożyczka jest waloryzowany walutą obcą, spłata części kapitałowej takiego kredytu może skutkować powstaniem przychodów lub kosztów podatkowych u zaciągającego kredyt. Kredyt/pożyczka waloryzowany kursem waluty obcej jest to kredyt zaciągnięty w walucie polskiej przeliczonej na walutę obcą. Spłata takiego kredytu/pożyczki następuje w walucie polskiej, ale wartość rat uzależniona jest od kursu danej waluty obcej. Zmiana (wzrost lub spadek) kursu waluty obcej skutkuje opłacaniem przez kredytobiorcę odpowiednio wyższych lub niższych rat kredytu/pożyczki, co ma wpływ na przychody bądź koszty podatkowe. Przychodem w takiej sytuacji będzie różnica pomiędzy kwotą otrzymanego kredytu a kwotą zwróconego kapitału, jeżeli zwracane tytułem spłaty kredytu/pożyczki środki pieniężne (kapitał) są niższe od kwoty otrzymanego kredytu/pożyczki (art. 12 ust. 1 pkt 10 lit. b ustawy o CIT). Natomiast za koszt uzyskania przychodów w przypadku gdy kredyt/pożyczka jest waloryzowany walutą obcą uważa się różnicę pomiędzy kwotą zwróconego kapitału a kwotą otrzymanego kredytu, jeżeli zwracana kwota kapitału jest większa niż kwota otrzymana (art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a  ustawy o CIT). Warto zaznaczyć, że do spłaty kredytu denominowanego do waluty obcej nie mają zastosowania przepisy regulujące rozliczenie różnic kursowych.

Zasady dotyczące rozliczeń z tytułu wahania kursów walut przy kredytach/pożyczkach denominowanych mają zastosowanie wyłącznie do kapitału, a nie do odsetek od tych kredytów/pożyczek.

Rozliczenie skapitalizowanych odsetek

Umowa pożyczki jest czynnością cywilnoprawną podlegająca opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jeśli nie została udzielona w ramach świadczenia usług finansowych przez pożyczkodawcę. Nie podlegają bowiem PCC pożyczki, jeśli przy najmniej jedna ze stron z tej umowy jest opodatkowana VAT lub zwolniona z VAT. Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT wolne od VAT są usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę. A zatem, jeśli udzieloną pożyczkę można traktować jako usługę w rozumieniu ustawy o VAT to nie podlega ona opodatkowaniu PCC, lecz VAT. Jednak na podstawie ww. przepisu jest zwolniona z VAT. Wolne od opodatkowania VAT są również udzielane kredyty.

W przypadku gdy udzielona pożyczka nie jest usługą podlegającą opodatkowaniu VAT wówczas zastosowanie znajdzie ustawa o PCC. Co do zasady, umowa pożyczki jest opodatkowana PCC i podstawę opodatkowania stanowi kwota lub wartość pożyczki. Stawka wynosi 2% a uiszczenie podatku ciąży na pożyczkobiorcy. Należy jednak mieć na uwadze zwolnienia od PCC umowy pożyczki zawarte w art. 9 pkt 10 ustawy o PCC. Wynika z nich, że zwolniona od PCC jest pożyczka udzielona przez przedsiębiorców niemających na terytorium Polski siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek bądź pożyczka udzielona przez wspólnika spółki kapitałowej.

Iwona Czauderna, doradca podatkowy

Tagi: kredyt

Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie masz konta? Zarejestruj się »

Zobacz także

Najważniejsze zmiany w podatkach 2016 roku

pobierz

Imprezy integracyjne

pobierz

Zmiany w podatkach 2016

pobierz

Sprawdź, jak rozliczać VAT przy okresowym braku sprzedaży

pobierz

Polecane artykuły

Polecamy kancelarię:

Array ( [docId] => 37935 )
Array ( [docId] => 37935 )

Array ( [docId] => 37935 )