Kryteria doboru do stanu nieczynnego i zwolnienia warunkują późniejsze kroki kadrowe dyrektora gimnazjum

Kategoria: Stosunek pracy
Autor: Michał Kowalski
Data: 03-04-2017 r.

Nim dyrektorzy wygaszanych gimnazjów rozpoczną ruch kadrowy, przenosząc nauczycieli w stan nieczynny i wypowiadając ich stosunki pracy, powinni oni zdecydować, którzy nauczyciele utrzymają zatrudnienie przez kolejny rok szkolny, a którzy muszą pożegnać się z pracą już teraz. Aby uniknąć podjęcia decyzji niesprawiedliwych i krzywdzących, warto zredagować wewnątrzszkolne kryteria doboru do przenoszenia w stan nieczynny i wypowiadania stosunku pracy.

Wiemy jak zwolnić, ale nie wiemy, kogo 

Konsekwencją zaprzestania rekrutacji do oddziałów klas I zarówno w samodzielnych gimnazjach jak i w zespołach szkół, w skład których wchodzą gimnazja, będzie duże ryzyko wystąpienia nadwyżek kadrowych wśród nauczycieli. W związku z tym ustawodawca przygotował szczególną procedurę, zgodnie z którą nauczyciel gimnazjum prowadzonego przez jednostkę samorządu terytorialnego, zatrudnionego na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony, którego dalsze zatrudnienie w gimnazjum w roku szkolnym 2017/2018 lub 2018/2019 nie będzie możliwe ze względu na zmiany organizacyjne powodujące wygaszenie kształcenia w gimnazjum, zostanie przeniesiony w stan nieczynny na początku roku szkolnego. Jeśli z kolei nauczyciel nie wyrazi zgody na przejście w stan nieczynny, wówczas dyrektor wręczy mu wypowiedzenie stosunku pracy. 

Informacje o przeniesieniu w stan nieczynny muszą być wręczone nauczycielowi najpóźniej 15 maja, a z kolei wypowiedzenia – do końca maja (z uwagi na konieczność upływu – do zakończenia roku szkolnego – 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, który nie może być skrócony). W praktyce wymusza to podejmowanie stosownych decyzji kadrowych we wcześniejszych miesiącach, a właściwie już na etapie przygotowywania projektów arkuszy organizacyjnych. O ile ustawodawca przewidział, jak dokonywać zwolnień w wygaszanych gimnazjach, o tyle niestety w żaden sposób nie wskazał, na podstawie jakich reguł wybierać danych nauczycieli do przeniesienia w stan nieczynny, a w konsekwencji do zwolnienia.

Wybór nauczyciela do zwolnienia musi być obiektywny

Wielokrotnie w takim przypadku brak możliwości dalszego zatrudnienia, a co za tym idzie – konieczność poinformowania o przeniesieniu w stan nieczynny zagraża więcej niż jednemu nauczyciela. W takiej sytuacji dyrektor musi podjąć trudną i niewygodną decyzję, któremu nauczycielowi wręczyć informację o przeniesieniu w stan nieczynny, a w razie odmowy - wypowiedzenie. 

Decyzja dyrektora nie może być całkowicie uznaniowa i dowolna, ponieważ jeżeli nauczyciel nie zgodzi się na przeniesienie w stan nieczynny i odwoła się od wypowiedzenia do sądu pracy, sąd badający sprawę przeanalizuje, czy w danych okolicznościach wręczenie wypowiedzenia stosunku pracy akurat temu a nie innemu nauczycielowi jest uzasadnione.

Skorzystajmy z kryteriów różnicujących status poszczególnych nauczycieli

Z pomocą może przyjść tu opracowanie przez dyrektora kryteriów doboru do zwalniania nauczycieli. Wielu dyrektorów już wcześniej korzystało z takich kryteriów, niemniej jednak warto, przed rozpoczęciem procedur kadrowych związanych z wygaszaniem gimnazjum, dostosować te kryteria do stanu zatrudnienia w szkołach, aby mogły posłużyć zróżnicowaniu sytuacji poszczególnych nauczycieli przed rokiem szkolnym 2017/2018.

Przykład:

W zarządzeniu określającym kryteria doboru do zwolnienia opracowanym przez dyrektora gimnazjum jeszcze w roku szkolnym 2013/2014 widnieje kryterium stażu pracy w szkole, w którym przypisano 0 pkt dla nauczycieli mających staż pracy krótszy niż 5 letni, 1 pkt dla nauczycieli ze stażem co najmniej 5-letnim, ale krótszym niż 15-letni oraz 2 pkt dla nauczycieli ze stażem co najmniej 15 lat. W zarządzeniu wskazano też, że nauczyciele nieposiadający uprawnień emerytalnych otrzymają 2 pkt, nauczyciele, którzy są uprawnieni do świadczenia kompensacyjnego – 1 pkt, zaś nauczyciele mający prawo do emerytury 0 pkt.

Dokonując analizy akt osobowych nauczycieli dyrektor zauważył, że wszyscy nauczyciele gimnazjum mają co najmniej 15-letni staż pracy pedagogicznej. Co więcej, każdy z tych nauczycieli legitymuje się stażem pracy uprawniającym go do świadczenia kompensacyjnego. W takim przypadku warto przed rokiem szkolnym 2017/2018 zmodyfikować zarządzenie i usunąć wspomniane kryteria, gdyż okażą się one nieprzydatne. Można zastąpić je innymi np. kryterium dyscypliny czy jakości pracy.

Kryteria obejmą nie tylko wypowiedzenie, ale i stan nieczynny

Kryteria te powinny być opracowane nie tylko dla samego wypowiadania stosunku pracy, ale także dla przenoszenia w stan nieczynny (oczywiście dla obydwu czynności powinny być to te same kryteria). W odróżnieniu od dotychczasowych regulacji, w okresie wdrażania reformy oświaty (do 31 sierpnia 2019 roku) w gimnazjach, a w roku szkolnym 2017/2018 i 2018/2019 także w innych szkołach z oddziałami klas gimnazjalnych, to dyrektor będzie decydował o przeniesieniu nauczyciela w stan nieczynny, informując go o przeniesieniu w piśmie składanym w terminie do 15 maja. Nie będzie natomiast możliwe przejście w stan nieczynny na żądanie nauczyciela, a to z uwagi na wyłączenie zastosowania w tym okresie art. 20 Karty Nauczyciela.
Porównanie sytuacji nauczycieli w równym stopniu pod kątem wszystkich kryteriów doboru może wydawać się rozwiązaniem trudnym do wdrożenia. Na szczęście w praktyce szkolnej wypracowano bardzo dobre rozwiązanie, polegające na wprowadzeniu w dokumencie zawierającym kryteria systemu punktowego. Polega to na przypisaniu każdemu z kryterium co najmniej dwóch stopni jego realizacji, z odpowiednią liczbą punktów w każdym stopniu. W konsekwencji nauczyciel otrzymujący najniższą liczbę punktów jest wybierany do przeniesienia w stan nieczynny. Gdyby jednak okazało się, że po analizie kryteriów nauczyciele mają identyczną albo bardzo zbliżoną wartość uzyskanych punktów, wówczas niektórym kryteriom można przypisać większe znaczenie. To ostatnie należy jednak czynić z dużą ostrożnością.Niestety wskazówek co do tego, jakie kryteria zastosować, nie znajdziemy ani w dotychczasowych przepisach ani w ustawie Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe. Jedynym rozwiązaniem jest więc korzystanie z bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Wprawdzie wyroki te były wydawane w kontekście art. 20 Karty Nauczyciela. Niemniej jednak wypowiedzenie stosunku pracy i przenoszenie w stan nieczynny na podstawie Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo oświatowe ma odbywać się z bardzo podobnych przyczyn, jak w przypadku wypowiedzenia z art. 20 Karty Nauczyciela – z powodu braku możliwości dalszego zatrudnienia podyktowanego zmianami organizacyjnymi polegającymi na wygaszaniu kształcenia w gimnazjum. Nie ma więc przeszkód, a wręcz zalecane jest stosowanie kryteriów postulowanych w orzecznictwie zarówno w przypadku przeniesienia w stan nieczynny, jak i rozwiązywania stosunku pracy w związku z wygaszaniem kształcenia gimnazjum bądź w oddziałach klas gimnazjalnych.
Sąd Najwyższy sformułował generalną zasadę zgodnie z którą stosowane przez dyrektora kryteria doboru powinny być:
•obiektywne,
•rzeczywiste,
•niedyskryminujące,
•jasne i zrozumiałe dla nauczycieli. 
Porównanie sytuacji nauczycieli w równym stopniu pod kątem wszystkich kryteriów doboru może wydawać się rozwiązaniem trudnym do wdrożenia. Na szczęście w praktyce szkolnej wypracowano bardzo dobre rozwiązanie, polegające na wprowadzeniu w dokumencie zawierającym kryteria systemu punktowego. Polega to na przypisaniu każdemu z kryterium co najmniej dwóch stopni jego realizacji, z odpowiednią liczbą punktów w każdym stopniu. W konsekwencji nauczyciel otrzymujący najniższą liczbę punktów jest wybierany do przeniesienia w stan nieczynny. Gdyby jednak okazało się, że po analizie kryteriów nauczyciele mają identyczną albo bardzo zbliżoną wartość uzyskanych punktów, wówczas niektórym kryteriom można przypisać większe znaczenie. To ostatnie należy jednak czynić z dużą ostrożnością.
Michał Kowalski

Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie masz konta? Zarejestruj się »

Zobacz także

Jak nauczyć dziecko dbania o porządek

pobierz

Jak oduczyć dziecko przeklinania

pobierz

Nowe zasady oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów

pobierz

Reforma oświaty

pobierz

Polecane artykuły

Polecamy kancelarię:

  • Kancelaria Radców Prawnych ARVE M.Kusztan & R.Ponichtera Sp. K.

    ul. Czysta 4, 50-013 Wrocław

    Wyświetl wizytówkę
  • Kancelaria Radcy Prawnego Marek Foryś

    ul. Słupecka 9/1, Gdynia

    Wyświetl wizytówkę
  • Kancelaria MERITUM

    ulica Westerplatte 13/5, 31-033 Kraków

    Wyświetl wizytówkę
  • Kancelaria Radcy Prawnego Radosław Tymiński

    Łukowska 9 Lok. 126, 04-133 Warszawa

    Wyświetl wizytówkę
  • Kancelaria Prawna Iurisco Edyta Przybyłek

    ul. Zgrzebnioka 28, 40-520 Katowice

    Wyświetl wizytówkę
  • Kancelaria Radcy Prawnego Marcin Majcherczyk

    ul. Stawowa 4 lok. 39, 41-200 Sosnowiec

    Wyświetl wizytówkę
  • THE N.E.W.S. LAW CENTER Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych

    ul. Kazachska 1/89, 02-999 Warszawa

    Wyświetl wizytówkę
  • adwokat Wojciech Rudzki - kancelaria adwokacka

    Józefa Piłsudskiego 40/4 Kraków 31 - 111

    Wyświetl wizytówkę
  • Kancelaria Radcy Prawnego Robert Dudkowiak

    ul. Jana Pawła II 11 lok. 5, 62-300 Września

    Wyświetl wizytówkę
  • Kancelaria Adwokacka Adwokata Piotra Sęka

    ul. Narutowicza 44 lok. 20, 90-135 Łódź

    Wyświetl wizytówkę
Array ( [docId] => 40188 )
Array ( [docId] => 40188 )

Array ( [docId] => 40188 )