Natychmiastowe rozwiązanie umowy przez pracownika w okresie wypowiedzenia

Data: 05-01-2015 r.

Kiedy pracodawca poważnie naruszył swoje obowiązki, pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, również w okresie biegnącego już wypowiedzenia. Nie każde jednak naruszenie obowiązków przez pracodawcę daje pracownikowi takie prawo. Przykładowo, czy drobna pomyłka w wysokości wynagrodzenia lub spóźniona o kilka dni wypłata pensji to wystarczające powody do natychmiastowego zwolnienia się z pracy?

Pracownik był zatrudniony na podstawie umowy na czas nieokreślony. Obowiązywał go 3-miesięczny okres wypowiedzenia. We wrześniu wypowiedział pracodawcy umowę o pracę ze skutkiem na dzień 31 grudnia. Jednak z końcem listopada (czyli w okresie biegnącego wypowiedzenia) – ze względu na nieprzestrzeganie przez pracodawcę w zakładzie pracy przepisów bhp – rozwiązał umowę o pracę w trybie natychmiastowym na podstawie art. 55 § 11 kp. Zażądał od pracodawcy zapłaty odszkodowania za okres wypowiedzenia, a zatem w wysokości odpowiadającej jego 3-miesięcznemu wynagrodzeniu.

Należy uznać, że pracownik miał do tego prawo, pomimo że tylko miesiąc został do upływu okresu wypowiedzenia (zob. wyrok SN z 23 sierpnia 2005 r., I PK 2/05).

Spóźnienie z wypłatą pensji

Przykład:

Pracownik otrzymał wynagrodzenie za pracę z kilkudniowym opóźnieniem. Pracodawca tłumaczył, że nie miał możliwości wypłaty wynagrodzenia w terminie ze względu na zachowania jego kontrahentów. Nie spłacając swoich należności w terminie, spowodowali oni bowiem, że pracodawca nie uzyskał środków finansowych, z których powinny być wypłacane wynagrodzenia dla pracowników. 

Sąd Najwyższy uznaje, że terminowa wypłata wynagrodzenia w pełnej wysokości jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy, którego naruszenie – bez względu na okoliczności – uzasadnia natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika. Trudności w pozyskaniu odpowiednich środków finansowych nie zwalniają pracodawcy z tego obowiązku (zob.: wyrok SN z 4 kwietnia 2000 r., I PKN 516/99, wyrok SN z 5 lipca 2005 r., I PK 276/04). 

A zatem w przypadku opóźnienia pracodawcy z wypłatą pensji pracownik może – jeśli chce – rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.

Jeśli chodzi o wynagrodzenie, to sporadyczne niewypłacenie jego drobnej części nie jest ciężkim naruszeniem obowiązku pracodawcy, przy czym do oceny, czy ta część jest drobna, powinno się ją porównać z całym wynagrodzeniem pracownika (wyrok SN z 27 lipca 2012 r.).

Drobna pomyłka przy wyliczaniu wynagrodzenia

Pracownik miał otrzymać w danym miesiącu wynagrodzenie w wysokości 5.230 złotych. Jednak w wyniku pomyłki pracodawcy w obliczeniach należnych pracownikowi premii i dodatków otrzymał przelew na kwotę jedynie 5.190 zł. Postanowił więc rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę obowiązku wypłaty wynagrodzenia w należnej wysokości. Niewątpliwie niewypłacenie pracownikowi wynagrodzenia w pełnej należnej mu wysokości stanowi naruszenie podstawowego obowiązku pracodawcy. Jednak ustaliwszy to, trzeba jeszcze zbadać, czy takie naruszenie ma charakter ciężki, tzn. czy pracodawca dopuścił się go z winy umyślnej lub wskutek rażącego niedbalstwa. Jeśli pracodawca wypłacił pracownikowi nieco niższe wynagrodzenie wskutek nieumyślnej pomyłki, co do zasady można uznać, że nie jest uzasadnione rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika.

Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy nie musi być na piśmie

Prawidłowo złożone oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie ze wskazaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Jeśli jednak pracownik złoży oświadczenie ustnie, będzie ono tak samo ważne i skuteczne. Oznacza to, że pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, nie tylko doręczając pracodawcy dokument z własnoręcznym podpisem w tej sprawie, ale także przykładowo:

  • w ustnej rozmowie z pracodawcą w biurze,

  • w rozmowie telefonicznej z pracodawcą,

  • we-mailu,

  • w SMS-ie.

Pracownik nie musi wyrecytować, że „niniejszym rozwiązuję umowę bez wypowiedzenia”. Może powiedzieć przykładowo: „zwalniam się od dziś”, „rozwiązuję umowę ze skutkiem natychmiastowym” itp.

Trzeba umieć udowodnić, że pracownik rozwiązał umowę bez wypowiedzenia

Jeśli pracownik przekazuje pracodawcy informację o tym, że zwalnia się natychmiast, jego oświadczenie będzie traktowane jako rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 Kodeksu pracy. Takie oświadczenie jest za każdym razem skuteczne w tym sensie, że powoduje natychmiastowe ustanie stosunku pracy. Nie będzie to natomiast tzw. porzucenie pracy, z którym mamy do czynienia, gdy pracownik przestaje przychodzić do pracy bez wieści.

Dobra praktyka: Czasem pracownik może oświadczyć pracodawcy, że zwalnia się bez wypowiedzenia w taki sposób, że trudno to udowodnić (np. czyni to w rozmowie z pracodawcą bez świadków). Wówczas ważne jest, aby zachowanie pracownika udokumentować, np. odebrać potwierdzenie zwolnienia się przy świadkach albo sporządzić protokół zwolnienia się i odebrać pod nim podpis od pracownika.

Pracodawca nie może nie przyjąć oświadczenia pracownika

Złożenie przez pracownika oświadczenia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia zawsze wywołuje skutek w postaci zakończenia stosunku pracy z dniem, w którym oświadczenie dotarło do pracodawcy. Pracodawca nie może odmówić jego przyjęcia, argumentując, że wskazane w oświadczeniu przyczyny rozwiązania umowy są niesłuszne lub nieprawdziwe. W żadnym wypadku nie jest dopuszczalne, aby pracodawca odmówił przyjęcia oświadczenia pracownika, a następnie sam złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (na podstawie art. 52 kp), próbując pracownika niejako wyprzedzić. W dniu, w którym oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia (na podstawie art. 55 kp) dotarło do pracodawcy, aktualizują się wszystkie obowiązki pracodawcy związane z ustaniem stosunku pracy, tj. wydanie świadectwa pracy, wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy itp.

Marta Madej, prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy

Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie masz konta? Zarejestruj się »

Zobacz także

30 najciekawszych pytań z prawa pracy

pobierz

Różnicowanie wynagrodzeń na takich samym stanowiskach

pobierz

Dokumentacja pracownicza

pobierz

Pracownik może krytykować decyzje szefa, ale nie jego osobę

pobierz

Polecane artykuły

Polecamy kancelarię:

Array ( [docId] => 36335 )
Array ( [docId] => 36335 )


Array ( [docId] => 36335 )